Elektrociepłownia na odpady w Nowym Sączu

Ta publikacja powstała, jako materiał, który może pomóc mieszkańcom Nowego Sącza
w wypracowaniu stanowiska na temat lokalizacji elektrociepłowni/spalarni na odpady
w Nowym Sączu na terenie firmy NEWAG za środki prywatne, bez angażowania środków
miasta.
Proces obiegu śmieci komunalnych:

  1. Gospodarstwo domowe wytwarza odpady.
  2. Gospodarstwo wstępnie segreguje odpady.
  3. Firma/miasto odbiera odpady. Wedle obecnej stawki za 19 zł od osoby.
  4. Miejska firma prowadzi segregacje odpadów w celu recyklingu. W 2020 31%
    odpadów podlegają recyklingowi i sprzedaży. Reszta odpadów to odpady
    zmieszane – odpady gorszego typu zawierające: składniki organiczne, tworzywa
    sztuczne, papier, szkło. Odpady takie trzeba składować albo utylizować.
  5. Odpady zmieszane trafiają na składowisko, to zbyt dużo wedle wymogów prawa;
    są ograniczenia do 10% w 2030, poza tym składowiska miejskie się szybko
    zapełniają, nastąpi rychło brak miejsca.
  6. Dla rozwiązania problemu istnieją alternatywy: a) zwiększenie poziomu
    recyklingu, b) budowa biogazowni-kompostowni, c) stworzenie nowego
    wysypiska, d) wybudowanie spalarni. Te możliwości może traktować rozdzielnie,
    albo łącznie.
    Poniżej przedstawiono 11 ASPEKTÓW związanych z powstaniem
    elektrociepłowni/spalarni. Zwróciliśmy się także do NEWAG SA z pytaniami odnośnie
    kwestii związanych z funkcjonowaniem inwestycji. NEWAG udzielił odpowiedzi, które są
    przytoczone dosłownie.

    ASPEKT 1 – składowanie odpadów miejskich.
    To zasadniczy aspekt, który powinien zostać uwzględniony przy decydowaniu o budowie
    i lokalizacji elektrociepłowni i spalarni w Nowym Sączu. Sprawa śmieci w Sączu, to
    niełatwa kwestia.
    Istnieje obowiązek prawny aby 50% odpadów było poddane recyklingowi po procesie
    sortowania. Reszta odpadów trafia na tzw. śmietnik. W przypadku Nowego Sącza to
    około 15 tysięcy ton rocznie, przy obecnym poziomie recyklingu. Istniejące możliwości
    składowania wyczerpią się ciągu kilku lat, przy obecnym poziomie recyklingu,
    wykonywanym w zdecydowanie za niskim poziomie. Wedle danych ratusza recykling
    jest na poziomie 30%, ale wedle nowego algorytmu rozliczeniowego (zmiana w 2021)
    może to być na poziomie 20%. W tym kontekście należy rozważać inwestycję spalarni
    odpadów.
    Rozwiązaniem jest tworzenie nowego, alternatywnego składowiska, albo kompostowni
    i biogazowni. To wiążę się z kosztem, co docelowo wpłynie na wzrost ceny odbioru
    śmieci z obecnego poziomu 19 zł. Miasto ponosi koszty składowania „gorszych śmieci”,
    a także koszt ich utylizacji poza miastem w innych spalarniach. Koszt utylizacji odpadów
    po sortowaniu (tworzenie tzw. RDF) ma tendencję wzrostową na rynku może w krótkim
    okresie, kilku lat, osiągnąć poziom około 1 tysiąc złotych za tonę. Przy takim poziomie
    kosztów miasto musiałoby wydawać około 15 milionów rocznie na utylizacji odpadów
    komunalnych. Obecne koszty miasta związane z odpadami to prawie 20 milionów
    złotych rocznie.
    Jeżeli sprawa odpadów mieszanych, które nie podlegają recyklingowi nie zostanie
    załatwiona, to mieszkańców Nowego Sącza czekają podwyżki opłat za wywóz śmieci.
    Obecna stawka 19 złotych jest zaniżona i w kontekście nierozwiązanego problemu
    śmieciowego stawki mogą wzrosnąć do 30, a nawet 40 złotych w najbliższych latach.
    (Tematowi gospodarki odpadami poświęcony zostanie osobna publikacja.)

    ASPEKT 2 – emisja zanieczyszczeń z elektrocieplni/spalarni
    Istnieją 2 sporne stanowiska. Pierwsze mówi o małej emisyjności w stosunku do
    miejskich ciepłowni zasilanej węglem. Drugie stanowisko kwestionuje tę opinię.
    Emisja
    Mówi się o poziomie emisji porównywalnej ze spalaniem gazu. Kontrowersyjna jest
    emisja rakotwórczych dioksyn i furanów. Ona istnieje, ale jej skala jest kilka razy
    mniejsza niż poziom emisji z pieców na węgiel. Zwolennicy spalarni zupełnie pomijają
    tą kwestię. Uważają, że te instalacje są zupełnie bezpieczne. Przeciwnicy zaś twierdzą,
    że istnieje problem z dotrzymaniem obowiązujących standardów i zdarzają
    przekroczenia limitów emisji dioksyn. Konieczne jest utrzymywanie wysokiej
    temperatury (minimum 850 stopni), a dla odpadów zawierających związki chloru
    temperatura 1100 stopni. Niekontrolowany spadek temperatury spalania zwiększa
    emisję dioksyn. Szkodliwe jest także wygaszanie i uruchamianie spalania.
    Z 1 m3 odpadów powstaje 6-8 tys. m3 szkodliwych spalin i pyłów zawieszonych. W
    spalarniach typu BAT (najlepsza dostępna technologia) stosuje się szereg
    specjalistycznych filtrów, które niwelują w znacznym stopniu te zanieczyszczenia, ale
    nie są w stanie wyeliminować ich w 100%, podobnie jak filtry w elektrociepłowniach
    węglowych. Spalarnie odpadów są wyposażone w węzły usuwające zanieczyszczenia ze
    spalin. Standardowy ciąg technologiczny obejmuje: odpylanie spalin, ich odsiarczanie
    (wiązanie tlenków siarki), redukcję tlenków azotu, płuczki wyłapujące zanieczyszczenia
    kwaśne ze spalin, filtry (z węgla aktywowanego) absorbujące metale ciężkie, LZO oraz
    dioksyny i furany.
    (Tematowi zanieczyszczenia w dioksyny i furany poświęcona będzie osobna publikacja.)
    Odór
    Drugim zagadnieniem jest smród. W nowoczesnych instalacjach on nie powstaje, ale
    konieczne jest: przewożenie w odpowiednich pojazdach, szczelność budynku
    (podciśnienie) i filtrowanie powietrza (węgiel aktywny). W Monte Carlo, Wiedniu,
    Kopenhadze i Libercu takie instalacje są w mieście. Inwestorzy tworzą estetyczne
    budynki i zagospodarowują otoczenie w obawie przed oporem mieszkańców, chcąc
    dowieść bezpieczeństwa i braku smrodu Inwestor-Newag także zapowiada utworzenie
    miniparku przy instalacji.
    Projektowana spalarnia będzie produkować energie cieplną, która będzie zasilać
    istniejącą instalację cieplna MPEC. Spalane odpady zmieszane zastąpią spalany węgiel.
    Około 5 kilogramów odpadów odpowiada energetycznie kilogramowi węgla. To wpłynie
    na znacznie mniejszą emisję: dwutlenku siarki, azotanów, pyłów w znaczącej skali.
    Sprawa dioksyn została opisana powyżej.
    Odpady
    W wyniku działania spalarni powstają odpady, które są całkowicie zagospodarowywane,
    tworzy się żużel, który jest używany przy budowie dróg. Powstają także popioły
    kwalifikowane jako substancje niebezpieczne, które wymagają specjalnego
    składowania. To około 3% takich niebezpiecznych odpadów.

    ASPEKT 3 – uciążliwy transport
    To częsty zarzut. W przypadku planowanej instalacji w Nowym Sączu o wydajności 90
    tysięcy ton będzie to kilkanaście pojazdów dziennie, założona ładowność tira (typ
    platforma) to 24 tony. Przy pojazdach o mniejszej ładowności, ilość dzienna pojazdów
    się zwiększy. Uciążliwość można zmniejszyć, gdyby transport był realizowany w nocy.

    ASPEKT 4 – kary za niski poziom recyklingu.
    Samorząd ma obowiązek poddawania 50% zawartości śmieci selekcji i recyklingowi. Do
    2035 poziom ten wyniesie 65%. Nowy Sącz realizuje zobowiązanie obecnie na poziomie
    31%, czyli jest znacznie pod progiem. Inwestycja elektrociepłowni/spalarni nie załatwi
    tej sprawy, konieczne są wysiłki i inwestycje związane ze zwiększeniem poziomu
    recyklingu. Osiągnięty poziom jest najniższy w ciągu 6 lat, najwyższy poziom to 47% w
  7. Kary zostały zawieszone w 2020 roku. W przypadku Sącza jej poziom to kilka
    milionów złotych. Czy ta kwota wystarczy aby podnieść poziom recyklingu w mieście?
    Jeżeli będą kary, to należy się spodziewać wzrostu cen wywozu śmieci.
    Przeciwnicy spalarni podnoszą argument, że spalarnie źle wpływają negatywnie na
    poziom recyklingu, twierdząc, że gminy preferują „wygodne” spalanie, zamiast
    sortowania i wykorzystywania odpadów poprzez recykling. Dodatkowo w wyniku
    recyklingu można kilkakrotnie więcej uzyskać energii z odpadów niż w procesie spalania.
    Recykling spowoduje znacznie mniej emisji dwutlenku węgla niż podczas spalania
    odpadów.
    (Tematowi recyklingu poświęcona będzie osobna publikacja.)

    ASPEKT 5 – pozyskiwanie energii elektrycznej.
    Instalacja spalarni jest także elektrociepłownią. W instalacji o wielkości 90 tysięcy ton
    może powstać energii elektrycznej o wartości kilkunastu milionów rocznie, podobna ilość
    ciepła. Można domyślić się, że w pierwszej kolejności będzie wykorzystywana przez firmę
    Newag, a nadwyżka energia elektryczna zostanie dostarczona, sprzedana do Tauron.
    Energia produkowana w instalacji spalarni może być tańsza, ponieważ nie obciążona
    opłatami emisyjnymi. Na tym etapie trudno powiedzieć o skali i ewentualne korzyści dla
    miasta i mieszkańców w postaci tańszej energii. Inwestor deklaruje moc 8MW energii
    elektrycznej wytwarzanej w kogeneracji z ciepłem. Daje to około 60 tysięcy
    megawatogodzin rocznie. To są założenia przy szczytowym obciążeniu instalacji.
    Zakładając średni poziom 80% wykorzystania szczytowych mocy będzie to około 50
    tysięcy megawatogodzin. Obecna cena hurtowa energii elektrycznej w Małopolsce to
    375 złotych. Daje to około 20 milionów przychodów rocznie.
    Inwestor nie ma możliwości prawnych dostarczania nadwyżki energii elektrycznej
    bezpośrednio do mieszkańców Nowego Sącza, ale istnieje pośredni sposób, wystarczy
    przekazać jakąś część przychodów z tego tytułu na rzecz miasta, które rozdysponuje te
    środki na dopłaty dla miejskich instytucji, albo dla mieszkańców. O tym decydować
    będzie rada miasta. Jeżeli byłoby to na przykład 5-10% przychodów, to kwoty byłyby
    całkiem spore.
    Zadaliśmy to pytanie do NEWAG. Otrzymaliśmy taką odpowiedź:
    „Rozważany projekt zakłada produkcję w kogeneracji około 8 MW energii elektrycznej.
    Wytworzona energia elektryczna zgodnie z przepisami nie jest nie jest udostępniana
    bezpośrednio mieszkańcom, a przekazywana do sieci na podstawie koncesji.”

    ASPEKT 6 – pozyskiwanie energii cieplnej.
    Kogeneracja zakłada produkowanie oprócz energii elektrycznej także energii cieplnej.
    Inwestor deklaruje 23 MW mocy. To około 200 tysięcy megawatogodzin. To są założenia
    przy szczytowym obciążeniu instalacji. Zakładając średni poziom 80% wykorzystania
    szczytowych mocy będzie to około 150 tysięcy megawatogodzin. Część tej energii będzie
    zużywał na własne potrzeby firmy, ale resztę, całkiem sporą dostarczy do miejskiej sieci
    cieplnej. Zakłada się, że będzie to aż 80% potrzebnego ciepła rocznie. Koszt
    megawatogodziny ciepła na rynku to około 150 zł. Daje to całkiem sporą kwotę
    przychodów, bo około 25 milionów rocznie.
    W przypadku energii cieplnej inwestor ma możliwości bezpośredniego dostarczania
    ciepła do miejskiej sieci. Istnieje już rura pomiędzy NEWAG a MPEC, trzeba tylko
    zwiększyć jej przepustowość. Czy inwestor proponuje coś konkretnego mieszkańcom i
    miastu? Chodzi jakieś gwarancje utrzymania cen, a może nawet jakieś konkretne upusty
    w stosunku do bieżących stawek ciepła.
    Zadaliśmy to pytanie do NEWAG. Otrzymaliśmy taką odpowiedź:
    „Elektrociepłownie wykorzystujące ekologiczny surowiec w postaci odpadów
    nienadających się do recyklingu, nie są obciążone kosztami związanymi z handlem
    emisjami CO2, co pozwoli zaproponować odbiorcom ciepła w Nowym Sączy
    konkurencyjne, stabilne ceny, a w konsekwencji wpłynie pozytywnie na opłaty
    ponoszone przez mieszkańców. Jest to bardzo istotne z perspektywy nie tylko
    funkcjonowania, ale przede wszystkim rozwoju miejskiej sieci ciepłowniczej.”

    ASPEKT 7 – jak jest w Polsce i innych krajach
    W Polsce istnieje 8 samorządowych spalarni: Warszawa, Kraków, Białystok, Konin,
    Poznań, Szczecin, Bydgoszcz, Zabrzu, Gdańsk. Planowane w Łodzi i Gliwicach. Budowa
    instalacji wiązała się z protestami społecznymi, które z czasem wygasały. Zawsze
    chodziło o zanieczyszczenia i kwestia uciążliwości transportu.
    W Niemczech funkcjonuje 98 spalarni, 3 w Czechach, 2 w Słowacji, 126 we Francji, 34 w
    Szwecji. W całej Europie funkcjonuje 500 instalacji. Ciekawym przykładem jest Szwecja.
    W 2001 r. wysypiska w Szwecji przyjmowały 50% odpadów, a w 2012 r. już zaledwie 1%
    (!). Taka przemiana w 11 lat ma charakter rewolucyjny. Czy cos takiego jest możliwe w
    Nowym Sączu?

    ASPEKT 8 – korzyści podatkowe dla miasta.
    Trudno się spodziewać takich korzyści z kilku powodów. Jako inwestycja będzie
    zwolniony z podatku CIT, a zatrudnienie – podatki PIT – w takim przedsięwzięciu będzie
    niskie, bo to mocno zautomatyzowane przedsięwzięcia.
    Zadaliśmy to pytanie bezpośrednio do inwestora. Nie otrzymaliśmy odpowiedzi.
    Udzielenie odpowiedzi wiązałoby się z ujawnieniem zyskowności z inwestycji, a te dane
    są już wrażliwe.

    ASPEKT 9 – wielkość elektrociepłowni
    Wielkość elektrociepłowni, jaką deklaruje inwestor-Newag to 90 tysięcy ton rocznie. To
    znacznie przekracza ilość śmieci grupy ODPADY w Nowym Sączu. Te należy szacować w
    najbliższych latach po wzroście poziomu recyklingu na około 15 tysięcy ton rocznie.
    Pozostaje 75 tysięcy ton. Ta arytmetyka wskazuje na to, że utylizacji będą podlegać
    odpady z innych gmin, z szacunków wynika, że nie tylko powiatu nowosądeckiego.
    Instalacja o podobnej wielkości w Koninie obsługuje 37 gmin sąsiednich. To będzie
    źródłem korzyści dla inwestora. Funkcjonowanie instalacji oparte będzie o spalanie
    odpadów, które będą pochodzić z innych gmin, tylko około 15% odpadów będzie
    pochodzić z Nowego Sącza. Taka wielkość inwestycji jest podyktowana czynnikami
    ekonomicznymi i rachunek biznesowym.

    ASPEKT 10 – alternatywne spalarnie w regionie
    Od wielu lat, firma Empol, regionalny potentat w dziedzinie odpadów stara się uzyskać
    pozwolenia na budowę spalarni w Gorlicach, moc przerobowa spalarni to 100 tysięcy
    ton. Jest już blisko finalizacji, ale inwestycja spotkała się z protestami mieszkańców.
    Gdyby jednak ta inwestycja powstała, to odpady z Nowego Sącza i innych gmin powiatu
    byłyby tam spalane.
    Można także rozważać inwestycje w samorządową w spalarnię. Koncepcja: miasto Nowy
    Sącz wraz z gminami powiatu nowosądeckiego zakłada „spółdzielnię”, która buduje
    spalarnie na około 40 tysięcy ton; to powinno wystarczyć dla gmin powiatu
    nowosądeckiego; gminy dokładają się do inwestycji proporcjonalnie do ilości odpadów,
    które powstają na ich terenie. Inwestycję taką należy szacować na kwotę do 200
    milionów złotych; należałoby wybrać dobrą lokalizację, która uwzględnia powstanie
    infrastruktury do przesyłu ciepła do miasta. Niewątpliwą zaletą takiej inwestycji byłby
    rachunek ekonomiczny oparty o założenie, że spalarnia bilansuje się na zero, bo nie
    musi zarabiać; spalarnie komercyjne stawiają sobie za cel zysk. Ostatecznie mieszkańcy
    miasta i gmin powiatu będą mniej płacić za wywóz odpadów. Ale taka inwestycja ma
    charakter teoretyczny. Zasadniczą alternatywą dla spalarni pozostaje wysoki poziom
    recyklingu.

    ASPEKT 11 – korzyści dla miasta i mieszkańców.
    Budowa spalarni/elektrociepłowni to sprawa mocno drażliwa społecznie. Wszystkie
    dotychczasowe lokalizacje spotykały się z burzliwymi protestami mieszkańców.
    Zapewne tak się stanie również w Nowym Sączu. Ostateczny głos będzie należeć do
    rady miasta. To ona wraz z ratuszem może i powinna prowadzić rozmowy z inwestorem
    w imieniu mieszkańców. Można w tym zakresie wypracować konstruktywną UMOWE
    SPOŁECZNĄ, której beneficjentami będą wszystkie strony, także mieszkańcy Nowego
    Sącza. Umowa będzie skonkretyzowana, spisana i podpisana publicznie przez
    przedstawicieli NEWAG i miasta. Chodzi głównie o korzyści jakie może uzyskać miasta i
    jego mieszkańcy, którzy w zamian za zgodę na lokalizację i możliwość zarabiania sporych
    pieniędzy.

    Zadaliśmy to pytanie o korzyści dla miasta i mieszkańców bezpośrednio do inwestora,
    Uzyskaliśmy następującą odpowiedź:
    „Dzięki realizacji inwestycji Nowy Sącz zyska:
    • rozwiązanie problemu zagospodarowania odpadów nienadających się do
    recyklingu w obliczu zamknięcia składowiska i konieczności ograniczenia
    składowanych odpadów do jedynie 10%;
    • ekologiczne źródło energii cieplnej dla Miasta, odejście od węgla i ograniczenie
    zanieczyszczenia powietrza;
    • tańszą energię cieplną dla mieszkańców;
    • ograniczenie wzrostu opłat za zagospodarowania odpadów komunalnych
    wytwarzanych przez mieszkańców;
    • oszczędność w budżecie miasta dzięki zaangażowaniu środków inwestora
    prywatnego.”
    Publikacja opracowana przez ekspertów Instytutu Karpackiego na podstawie danych i
    badań dostępnych publicznie.
    Ciekawe, co o inwestycji budowy spalarni odpadów w Nowym Sączu sądzą mieszkańcy?
    To wieloaspektowy problem i wszystkie kwestie powinny zostać wzięte pod uwagę.
    Mieszkańcy powinni się wypowiedzieć, a radni gminni uwzględnić ich głos przy
    podejmowaniu decyzji.
    Platforma GŁOS OBYWATELSKI umożliwia partycypację mieszkańców w podejmowaniu
    ważnych decyzji w gminie. Tutaj można oddać swój GŁOS

One thought on “Elektrociepłownia na odpady w Nowym Sączu

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Facebook
Instagram

Poprawa dostępności strony